30 Kasım 2025 — Karadeniz
İnsansız hava araçları yıllardır yerdeki hedefleri vuruyordu. 30 Kasım 2025'te Karadeniz semalarında yaşanan şey ise farklı bir eşikti: pilotu olmayan bir uçak, gözle görülemeyen uzaklıktaki bir hedefi radar güdümlü bir füzeyle düşürdü.
Baykar'ın jet motorlu insansız savaş uçağı Bayraktar Kızılelma, Karadeniz üzerindeki bir tatbikatta görüş ötesindeki (BVR) bir hava hedefini radar güdümlü bir hava-hava füzesiyle vurdu. Aktarılan bilgilere göre bu, dünyada bir insansız hava aracının görüş ötesi bir hava hedefini bu şekilde düşürdüğü ilk teyit edilmiş örnek olarak kayıtlara geçti. Kilit ayrıntı, "görüş ötesi" ifadesinde saklı: hedef, pilotun ya da bir kameranın doğrudan göremeyeceği kadar uzaktaydı ve angajman tümüyle radar-füze zincirine dayanıyordu.
Yakın hava muharebesinde gözle görülen hedefe kilitlenmek bir mühendislik problemidir; ama asıl zor olan, henüz görünmeyen bir hedefi bulmak, kimliklendirmek, takip etmek ve isabetle vurmaktır. Bu zincir onlarca yıl boyunca içinde bir pilot bulunan avcı uçaklarının işiydi. Kızılelma'nın yaptığı, bu zincirin tamamını kokpitte insan olmadan tamamlamaktı. Uçağın kendi radarının yüzlerce kilometre menzilde tarama yapabilmesi, bu bağımsızlığın teknik temeli.
Değerlendirme: Bu bir yetenek gösterimi; operasyonel olgunluk ise seri üretim, entegrasyon ve tekrarlanabilirlikle ölçülür. Yine de eşik bir kez aşıldı.
Bu vuruşun arkasında birkaç tasarım tercihi var. Kızılelma jet motorlu; bu ona sese yakın hız ve önceki nesil pervaneli İHA'ların ulaşamadığı bir irtifa-hız zarfı kazandırıyor. Düşük radar kesitine sahip gövdesi, kendini geç ele vermesini sağlıyor. Avcı uçağı boyutlarında olmasına rağmen bir F-16'nın yaklaşık yarısı ağırlığında olması onu çevik kılıyor. Ve belki de en önemlisi, kalkıştan inişe büyük ölçüde otonom uçabiliyor. Bu özellikler bir araya geldiğinde, Kızılelma görüş ötesi vuruş anı bir tesadüf değil, tasarımın öngördüğü bir sonuç hâline geliyor.
Coşkuyu ölçülü tutmak gerekir. Tek bir başarılı angajman, bir sistemin her koşulda güvenilir olduğunu kanıtlamaz; elektronik harp, yoğun hedef ortamı ve uzun görev süreleri gibi başlıklar hâlâ sahada sınanacak. Ama "pilotsuz bir uçak görüş ötesindeki bir hedefi vurabilir mi" sorusunun yanıtı artık verilmiş durumda. Kalan sorular ölçek, tekrarlanabilirlik ve entegrasyonla ilgili.
2026 için beklenen adımlar seri üretim, teslimat ve göreve giriş. Uçağın pilotlu jetlerle aynı formasyonda uçarak insanlı-insansız takım çalışmasının parçası olması ve 120 kilometreyi aşan menzilli JET-230 füzesiyle daha uzak hedefleri tehdit edebilmesi gündemde. 30 Kasım 2025'te Karadeniz'de olan şey, hava gücünün artık kokpitteki bir pilota bağlı olmadığını gösteren ilk somut kanıtlardan biriydi.